Je wilt hier twee dingen zeker weten: dat er geen PFAS in je nieuwe pan zit, en dat hij het langer volhoudt dan je vorige. Binnen PFAS-vrij kies je eerst de route, met of zonder laag, en daarna pas het materiaal en de maat. "Is deze pan PFAS-vrij?" is aan onze toonbank een van de meestgestelde vragen. Bij elke pan hierboven kun je die vraag zelf beantwoorden.

Welke koekenpan is echt zonder PFAS?

Of er PFAS in een koekenpan zit, hangt af van welke laag erin zit, en dat kun je per pan zelf nakijken:

Kijk welke laag in de pan zit: in dit overzicht staat die meestal al in de producttitel, en anders vind je hem bij de kenmerken op de productpagina.
Lees een claim met "vrij" erin nauwkeurig: "PFOA-vrij" gaat over één stof uit de PFAS-groep en sluit de rest niet uit. Ook PTFE, dat de meeste mensen teflon noemen, is namelijk een PFAS.
Twijfel je daarna nog, kies dan een pan zonder anti-aanbaklaag: PFAS zit in de laag, en die heeft zo'n pan niet.

Ga daarbij af op de pan zelf, ook als de naam van een collectie of een filter het antwoord al lijkt te geven. Hoe PFAS in anti-aanbaklagen terechtkwam en waarom teflon zelf tot die groep hoort, vind je in onze uitleg over pannen zonder teflon en PFAS.

PFAS-vrij zegt niets over hoe lang je pan meegaat

Een keramische laag is net zo goed een anti-aanbaklaag, en dus ook een laag die een keer opraakt. PFAS-vrij gaat over waar die laag van gemaakt is, niet over hoeveel jaar je erin bakt.

Kies je keramisch, dan koop je er een vervangmoment bij, en dat moment komt niet doordat jij iets fout doet. Kies je een pan zonder laag, dan bestaat dat moment niet: tussen je eten en het metaal zit niets dat kan slijten. Zo'n pan sneuvelt door een val of door roest, niet door het bakken.

Binnen keramisch levert een duurdere pan vooral een betere laag op: het moment dat hij op is schuift op, maar het komt. Alleen een pan zonder laag haalt dat moment helemaal weg.

Keramische laag of helemaal geen laag?

Welke van de twee je kiest, verandert niets aan het PFAS-verhaal. Het verandert wel waar je tijdens het koken op let: bij een keramische pan op de laag, bij een pan zonder laag op de temperatuur van je vuur. Vier situaties van de winkelvloer helpen je meestal vanzelf kiezen:

Bak je vooral eieren, vis of pannenkoeken, dan is een keramische laag de makkelijkste route, want met zo'n laag maakt dat eten minder contact met de bodem. Die pannen staan bij de koekenpannen met een keramische anti-aanbaklaag.
Wil je een korst op je vlees, dan kom je uit bij een pan zonder laag. Die wordt heel heet en laat het vlees vanzelf los als het zover is; het aanbod staat bij de koekenpannen zonder anti-aanbaklaag.
Doe je alles in de vaatwasser, dan blijven rvs en keramisch over. Rvs merkt er niets van, een keramische laag gaat er sneller van achteruit, en plaatstaal en onbehandeld gietijzer horen er sowieso niet in.
Ben je klaar met pannen die na een tijd weer vastplakken, dan is een pan zonder laag het einde van die zoektocht. Doorschakelen hoeft daarna niet meer.

In de winkel eindigt die keuze vaak in twee pannen in plaats van één: de keramische voor alles wat snel plakt, de pan zonder laag voor vlees dat een korst moet krijgen. Die combinatie koop je in één keer bij de koekenpannensets. Zoek je er ook kook- en hapjespannen zonder PFAS bij, kijk dan bij de PFAS-vrije pannensets.

Bakt alles aan in een pan zonder laag?

Nee, maar je moet er wel iets voor doen. In een pan zonder laag bakt eten vooral aan als het vuur te hoog staat en er te weinig vet in zit. Die twee gaan meestal samen.

Laat de pan daarom eerst op temperatuur komen: gooi er een spatje water in, en rolt dat als een balletje over de bodem, dan is hij heet genoeg. Gebruik ruim vet voordat je het eten erin legt. Het vlees laat je daarna met rust tot het vanzelf loslaat.

Ook als je er jaren in bakt, blijft het meer opletten dan in een pan met een laag. Heb je daar geen zin in, dan zit je beter bij keramisch, en dat zeggen we liever nu dan na de aankoop.

Rvs vraagt verder niets van je: je hoeft er niets mee te doen voordat je erin bakt en hij mag gewoon in de vaatwasser. Plaatstaal en onbehandeld gietijzer vragen wél werk, en dat is een koopbeslissing.

Inbranden kan alleen op een gaspit, want een inductieplaat krijgt zo'n pan niet heet genoeg, en er komt veel rook vrij. Na het afwassen droog je zo'n pan op het vuur; blijft er vocht achter, dan gaat de pan erg snel roesten. Gietijzer geeft daar wel iets voor terug: het houdt de warmte lang vast en kan de oven in. Het aanbod staat bij de plaatstalen pannen en de gietijzeren koekenpannen.

Koop je voor het eerst zelf een koekenpan, begin dan met een pan die weinig van je vraagt. Bevalt het bakken en wil je meer, dan stap je later alsnog over op rvs of staal. Hoeveel werk dat inbranden precies is, staat in hoe je een plaatstalen pan inbrandt.

Mag er metalen gerei in en mag hij in de vaatwasser?

Wil je de vaatwasser en je metalen spatel niet opgeven, dan ligt hier nog een derde soort pan. In de hybride HexaCook-pannen loopt een rvs-reliëf over de bodem, met de anti-aanbaklaag in de vakjes ertussen. Tegen dat rvs kan een metalen spatel, en een beurt in de vaatwasser ook; op precies die twee punten liep je bij de keuze hierboven vast. Onder dat reliëf zit nog wel een laag, dus het moment waarop je de pan vervangt verdwijnt er niet mee.

Waarom we niet juichen over PFAS-vrij

Dat een keramische pasn automatisch gezonder bakt, is wat ons betreft te kort door de bocht. Ook bij keramische pannen kijken we daarom verder dan alleen het label. De aandacht ligt nu op PFAS, en het kan best dat over een paar jaar een andere stof aan de beurt is. Daarom adviseren we op wat je aan de pan zelf kunt zien en op hoe lang hij meegaat, en niet op het label dat erop zit.

Alle drie de routes hierboven liggen bij ons in het schap. We hebben er dus niets bij te winnen als je de ene kant op gaat in plaats van de andere. Wat hier ligt, hebben we eerst in onze eigen showroom gebruikt; valt een lijn daar tegen, dan komt hij niet in ons advies.